Tekst Kapitein Max van de Pol
Foto Alutech
LAC: precisieboot die het amfibisch optreden verandert
De LAC haalt snelheden tot meer dan 42 knopen
In 2027 vaart het Korps Mariniers met de eerste nieuwe Littoral Assault Craft (LAC) uit. Hiermee begint een nieuw hoofdstuk in het amfibisch optreden. De huidige generatie landingsvaartuigen is na decennia trouwe dienst toe aan vervanging. Daarbij hebben mariniers een andere manier van werken nodig: één die vraagt om snelheid, bereik en technologische verfijning.
De huidige landingsvaartuigen (LCVP en LCU) hebben een platte bodem. Dat werkt goed voor landingen op het strand maar het is slecht voor de vaareigenschappen in zware zee en bij hoge snelheid. De LAC krijgt daarom een V-romp, vergelijkbaar met een snelle patrouilleboot. Die vorm snijdt beter door het water en maakt het vaartuig veel stabieler. “De LAC haalt snelheden tot meer dan 42 knopen (78 km/u), maar vaart toch rustiger in hoge golven. Hierdoor krijgen mariniers minder fysieke belasting te verwerken”, vertelt Roy, projectleider bij COMMIT.
“Het vaartuig kan maximaal 12 mariniers vervoeren. Zij zitten op nieuwe schokdempende gevechtsstoelen, aangevuld met shock monitoring. Dit zijn sensoren die real-time aangeven wanneer de bemanning het rustiger aan moet doen om letsel te voorkomen”, verklaart Roy. De focus op ergonomie sluit aan bij breder onderzoek naar langdurige, fysieke belasting tijdens vaartochten. Deze onderzoeken kregen de afgelopen jaren ook veel politieke aandacht.
Voorbereid op complexe missies
Binnenin is de LAC een grote sprong vooruit. Waar de vorige generatie nog grotendeels analoog werkte, krijgt de nieuwe versie een volledig digitaal geïntegreerd dashboardsysteem. Ook is er een moderne sensor- en cameraketen voor verkenning en navigatie.
“Daarnaast beschikt de LAC over een op afstand bediend wapenstation dat veilig vanuit de beschermde stuurhut kan worden bediend. Bij hoge snelheid gericht vuren is hiermee voor het eerst mogelijk. Dit is een enorme verbetering ten opzichte van de vroegere, blootgestelde posities van machinegeweren op het vaartuig”, verklaart Roy.
Het hele amfibische domein moet op elkaar zijn afgestemd
Geselecteerd op ervaring
De internationale tender resulteerde in een keuze voor het Finse Marine Alutech. “Deze fabrikant heeft decennialange ervaring in snelle militaire vaartuigen bouwen”, aldus Roy. “De Nederlandse LAC is gebaseerd op hun bestaande maritieme modellen, maar volledig doorontwikkeld voor de eisen van het Korps Mariniers.”
Door industrieel participatiebeleid worden delen van de vaartuigen in Nederland gebouwd onder toezicht van Marine Alutech. Op deze manier wordt zowel kennis als industriële capaciteit in eigen land versterkt. In totaal zijn er nu 10 LAC’s besteld. Begin 2028 moet de volledige serie opgeleverd zijn.
Snel inzetbaar via de davits
Een van de belangrijkste eisen aan de LAC is dat hij gelanceerd kan worden met zogeheten davits. Dit zijn de hijssystemen aan boord van onder meer Zr.Ms. Johan de Witt en Zr.Ms. Karel Doorman. Die hijsarmen vormen de snelste en veiligste manier om landingsvaartuigen te lanceren en binnen te halen. “Via de davits kun je een vaartuig letterlijk in minuten inzetten”, legt Roy uit. “Dat is onmisbaar wanneer je buiten je eigen verdedigingsschil opereert en snel wilt kunnen reageren. Via dokoperaties kan je uren bezig zijn om één vaartuig te water te laten.”
De breedte van de davits, ongeveer 16 meter, dicteren de maximale lengte van de LAC. Daardoor lijkt het silhouet op dat van de voorganger, ondanks de vele technische verbeteringen.
‘Via de davits kun je een vaartuig letterlijk in minuten inzetten’
LAC essentieel voor de mariniers
De introductie van de LAC is volgens specialist majoor der mariniers Machiel meer dan een materiële vervangingsronde. Het vaartuig vormt de kern van een nieuw maritiem concept: littoral raiding. “Mariniers trokken traditioneel in grote golven één strand op. Nu wordt ingezet op verspreid en heimelijk optreden langs een veel bredere kuststrook. Kleine groepen moeten zelfstandig opereren, sneller verplaatsen en op grotere afstand hun doelen kunnen bereiken. Zonder dat personeel bij aankomst al zeeziek of uitgeput is”, vertelt Machiel.
Bij hoge snelheid gericht vuren mogelijk
In het nieuwe optreden opereren mariniers verder uit de kust, vaak op ruwe zee. Daarom is een goede zeegang essentieel. “Uit onderzoek naar plekken waar de LAC moet kunnen opereren, zoals de ruwe rotsachtige kusten in het Hoge Noorden, bleek dat goede vaareigenschappen belangrijk zijn. Met de LAC kunnen we op de plaatsen komen waarvan wij verwachten dat ze belangrijk gaan zijn.”
Machiel is blij dat er een les wordt getrokken uit de FRISC-periode: hoge snelheden op ruwe zee leveren gevaarlijke schokbelasting op. Daarom krijgt de LAC geveerde stoelen en een ontwerp dat slamming (harde klappen op de golven) zoveel mogelijk voorkomt. “Het kan erg intensief zijn om 6 uur lang door Sea State 3 of 4 te varen. Hoe beter je zit, hoe inzetbaarder je blijft”, aldus Machiel.
Je moet een aantal stappen vooruit denken
Een puzzel binnen een groter geheel
De LAC zal zo’n 15 jaar meegaan, terwijl de LPD’s (Landing Platform Docks, amfibische transportschepen) waar vanaf hij opereert nog zeker tot 2035 worden gebruikt. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan hun opvolger: het Amfibisch Transportschip (ATS). “De uitdaging zit in het ontwerpen van een vaartuig dat nu past in de huidige davits, maar straks óók bruikbaar blijft op nieuwe schepen waarvan de exacte inrichting nog niet vaststaat. Het is alsof je in een kristallen bol moet kijken”, zegt Machiel. “Maar je moet wel een aantal stappen vooruit denken, anders creëer je je eigen beperkingen.”
