Gevecht tegen fictieve tegenstander tijdens Steadfast Noon
Meer dan zeventig gevechtsvliegtuigen en veertien landen deden de afgelopen twee weken mee aan Steadfast Noon. Een jaarlijkse nucleaire NAVO-oefening, die ditmaal plaatsvond op Vliegbasis Volkel. Vanaf daar trainden de gevechtsvliegtuigen van het noordelijke deel van de Noordzee naar het zuiden. Ze vlogen ook richting Duitsland en naar een gebied waar simulaties waren van nucleaire wapens. Oftewel: vechten tegen een fictieve tegenstander.
Tekst: Coen Heil | Foto’s sergeant-majoor Hille Hillinga, SHAPE
De Amerikaanse kolonel Daniel Bunch is in het Noord-Brabantse kerkdorp aanwezig als hoofd van de nucleaire operaties van de NAVO. Commandant Air Combat Command (ACC) commodore Marcel van Egmond en luitenant-kolonel F-35-vlieger Bram maken deel uit van het Nederlandse ACC. Een onderdeel van de Koninklijke Luchtmacht dat verantwoordelijk is voor de luchtgevechtskracht.
'Fictieve tegenstander, maar realistische dreigingen'
Kolonel Bunch benadrukt het belang van Steadfast Noon. “We vechten tegen een fictieve tegenstander, maar gebruiken realistische dreigingen”, steekt de Amerikaanse officier van wal. “Daarbij willen we de deelnemende landen voorzien van het allerhoogste trainingsniveau.” De planning van de oefening nam volgens hem maanden in beslag. “Uiteindelijk draait het allemaal om de paraatheid om deze missie uit te voeren en het bondgenootschap te verdedigen met alles wat we kunnen.”
Veertien landen deden mee aan de oefening. “De NAVO neemt haar besluiten op basis van consensus”, licht de kolonel toe. “Dat betekent dat 31 landen samenkomen op politiek niveau voor het nemen van beslissingen.” Frankrijk maakt geen deel uit van de Nuclear Planning Group, waardoor het zijn onafhankelijke besluitvorming behoudt.
Kolonel Bunch is in elk geval content met de bijdrage van de Nederlandse F-35’s. “Nogmaals, enorme felicitaties aan onze collega's uit Nederland. Zij zijn de eersten die gecertificeerd zijn in dit gevechtsvliegtuig. Tijdens deze missie hebben we ook de capaciteiten van de F-35 gedemonstreerd en lessen getoond aan de overige bondgenoten.”
'Een kernwapen is niet zomaar een wapen'
Commodore Van Egmond hamert vooral op de uitstraling van een eventuele inzet – in het uiterste geval - van nucleaire wapens. “Als je wilt afschrikken, moet je goed getraind zijn en laten zien dat je het kunt. Alleen dan gelooft de tegenstander je en zal 'ie zich twee, drie keer bedenken."
Om zijn vliegers een zo realistisch mogelijk scenario voor te schotelen, wijkt de voorbereiding amper af van andere oefeningen. “Alle beoefende deeltaken moeten goed op elkaar aansluiten”, licht de commandant toe. “Vervolgens moeten we hier laten zien dat we het geheel goed kunnen uitvoeren.”
Maar wat is er anders dan bij reguliere bewapening? “Dat zit in de procedures die we volgen”, legt de commodore uit. “Met name het aantal extra procedures die om zorgvuldigheid vragen. Want een kernwapen is niet zomaar een wapen.”
Ten slotte geeft de officier aan best trots te zijn op Vliegbasis Volkel als gastlocatie. “Om de zoveel jaar zijn wij aan de beurt”, zegt hij. “Het is goed om te zien dat veel landen hier komen. Het is ook goed voor de manschappen om te oefenen. Want in crisistijd zouden er zomaar onverwachts bezoekers kunnen komen.” Oftewel, ook dan moet Volkel de aanwezigheid van meerdere bondgenoten en vliegtuigen in goede banen kunnen leiden.
'Meer bewust van de zwaarte van de missie'
Luitenant-kolonel F-35-vlieger Bram vertelt dat er tijdens Steadfast Noon wordt getraind als in een Red Flag-scenario. Dit is een omvangrijke oefening in de VS die ook wel bekend staat als de 'hogeschool' van luchtverdediging. “Het is een grote oefening met meerdere vliegtuigen en landen”, geeft hij aan. “De bemanning krijgt de best denkbare training. Om beter te worden in deze missie en om alle tegenstanders af te schrikken.”
Om het vliegen met nucleaire wapens zo realistisch mogelijk te maken, doen de vliegers een Traineeship Fight, een zelfverdedigingstraining. Ook trainen ze in de simulator, waarin zij alles kunnen oefenen.
Wat maakt het vliegen met fictieve nucleaire wapens anders dan een normale vlucht? “Je bent je als vlieger meer bewust van de zwaarte van de missie. Van de verantwoordelijkheid”, zegt de officier. Hoewel de kist niet anders aanvoelt dan normaal weegt het psychologische aspect zwaar. “Maar we worden mentaal getraind en getoetst om deze missie uit te voeren. Het is natuurlijk niet zomaar iets.”
Daarom vatten vliegers deze missie niet licht op en vinden er verschillende procedures plaats. “Het gebruik van nucleaire wapens is het hoogste niveau van geweld dat we binnen de NAVO kunnen gebruiken. Vandaar het belang van deze missie.”
Nucleaire afschrikking
Samenvattend. De nucleaire afschrikking van de NAVO is essentieel voor de veiligheid van het bondgenootschap. Het fundamentele doel van de nucleaire capaciteit van de NAVO is om vrede te bewaren, dwang te voorkomen en agressie af te schrikken. “Deze oefening is echt bedoeld om te voorkomen dat we in een oorlog terechtkomen”, besluit commodore Van Egmond.
