Tekst eerste luitenant Wouter Helders
Foto Archief Mediacentrum Defensie en sergeant 1 Eva Klijn

Marineman opereerde als anesthesioloog in Mazar-e-Sharif

opuitzending

In deze rubriek staat een militair of burger van het Commando DienstenCentra centraal die naar het buitenland is of was uitgezonden, of daarvoor op de nominatie staat. Dit keer kapitein-ter-zee arts Ed Spoelder. Normaal werkt hij via het Instituut Defensie Relatieziekenhuizen (IDR) als anesthesioloog in het Radboud Universitair Medisch Centrum in Nijmegen. Zijn meest recente uitzending bracht hem naar Mazar-e-Sharif, waar hij als militair anesthesioloog van mei tot augustus werkzaam was.

Spoelder was als beroepsmilitair al vaker op pad. In 2003 diende hij in Irak. In 2009 volgden twee korte uitzendingen met Zr. Ms. Rotterdam naar Albanië en met de Amerikaanse marine naar Midden Amerika. Ook draaide hij in 2011 en 2013 twee ‘tours’ als lid van een Advanced Resuscitation Team. Dat is een chirurgisch team dat aan boord van schepen van de Koninklijke Marine in voorkomend geval levensreddend moet handelen.

Wat was uw functie?

"Het Duits geleide Camp Marmal in Mazar-e-Sharif beschikt over een Role 3 ziekenhuis. Hier heb ik ongeveer drie maanden gewerkt. De anesthesioloog brengt een patiënt in een lichaamstoestand waarin geen prikkels meer doorkomen. Dat is de kern van het vak. Het is een koorddans die draait om ervaring, professionaliteit en Fingerspitzengefühl. Dat maakt het beroep geweldig fascinerend. Patiëntveiligheid staat centraal."

uitzending
Tijdens zijn 11-weken durende uitzending in Mazar-e-Sharif droeg Spoelder als anesthesioloog in het Role 3 ziekenhuis bij aan de opvang van vitaal bedreigde patiënten.

Wat waren uw werkzaamheden en kon u ze goed uitvoeren?

"De standaard van het Duitse Role 3 hospitaal doet niet onder voor de standaard die we in Nederland hanteren. Het ziekenhuis is vrij nieuw en beschikt over drie moderne traumakamers en twee operatiekamers. Geavanceerde apparatuur en middelen zijn de norm. De beeldkwaliteit van de CT-scan is zeer goed. Het is zelfs mogelijk om driedimensionale reconstructies te maken. Die verschaffen het traumateam binnen enkele minuten zeer veel informatie, waarmee snel beslissingen kunnen worden genomen. De ‘doorstroom’ van patiënten is dan ook vlot en efficiënt."

uitzending
Spoelder (rechts) samen met een collega in de Role 3.

"Het is zelfs mogelijk om drie dimensionale reconstructies te maken"

Waar liep u tegen aan?

"In Afghanistan zijn middelen beperkt. De voorraad bloedproducten is in beginsel bestemd voor ISAF-personeel. Behandeling van lokale bevolking met bloedproducten is een issue. Medisch-ethische discussies krijgen dan een andere lading. Ook geld speelt een andere rol dan in Nederland. Er was geen geld om een 6-jarig comateus kind met ernstig schedelletsel over te brengen naar een kinderziekenhuis. Een jonge Afghaan met een gebroken rug mag niet worden geopereerd en zal mogelijk ernstig invalide blijven. Als militair ken ik niet alle overwegingen, maar bovenstaande heeft mij als medicus wel beziggehouden. Soms druisen militaire afwegingen in tegen de medische beroepsethiek. We zijn er primair voor ISAF personeel. Dat is het uitgangspunt. Het wordt echter lastig wanneer men zorg wil bieden, die niet wordt toegestaan. Dat is moeilijk te rijmen. Als arts en mens."

uitzending
Een groot deel van de internationale medische 'crew'.

Was deze uitzending heel anders dan uw eerdere missies?

"Vergeleken met de relatief rustige uitzendingen voor de kust van Somalië was Afghanistan een heel andere dimensie. Je ziet daar vooral gewonden, afkomstig van de Afghan National Army. Improvised Explosive Devices hebben plaatsgemaakt voor schotwonden, maar ook slangenbeten, auto-ongevallen en andere trauma's komen veel voor. Opvallend zijn de extreem lange uitzendingen van Amerikanen. Er waren in hun gelederen zelfs zelfmoorden en pogingen daartoe." 

uitzending
Ter ontspanning en in het kader van 'mens sana in copore sano' werd tijdens de uitzending veel gesport.

Wat was het mooiste moment?

"Lastige vraag. Droevige momenten waren er genoeg, maar we hebben ook plezier gehad. De samenwerking met de buitenlandse collegae was prettig. Hongaren, Duitsers, Armenen, Finnen, Amerikanen en Belgen: allemaal prima lui om mee te werken. Ik heb veel gelachen met het Zweedse Forward Surgical Team en met de Duitsers was er een hoog practical joke gehalte rondom het wereldkampioenschap voetbal. De sfeer was prima."