Tekst Jack Oosthoek
Foto sergeant 1 Dave de Vaal, Aart Sebastiaan Vos en Erwin van der Leeden.

Fysiotherapeuten helpen collega’s in het zadel

opuitzending

In deze rubriek staat een militair of burger van het Commando DienstenCentra centraal die op missie is of was. De kapiteins Aart Sebastiaan Vos en Erwin van der Leeden, fysiotherapeuten van het Militair Revalidatiecentrum Aardenburg, werkten voor de oefening African Support in een militair hospitaal in de Burundische hoofdstad Bujumbura. Ze adviseerden vakgenoten en maakten ze wegwijs in moderne fysiotherapeutische technieken.

Burundi, in Oost Afrika, telt circa tien miljoen inwoners. Sinds het einde van de burgeroorlog helpt Nederland mee de veiligheidssituatie in het land te verbeteren door bijvoorbeeld politie en leger te professionaliseren. Daarvoor is de (nog steeds lopende) oefening African Support opgetuigd. Die begon met African Engineer, bedoeld om trainingsfaciliteiten voor het Burundische leger te creëren. 

Burundi
Fysio
De Burundigangers Vos (voorgrond) en Van der Leeden keken in Burundi hun ogen uit. Op de foto behandelen ze patiënten van het MRC Aardenburg.

Ouderwets of kapot

Medio 2014 ligt de nadruk op andere zaken. Achtergrond is dat het Burundische leger meedoet aan de VN-missie AMISOM in Somalië. De gewonden die daarbij vallen, komen terecht in het militair hospitaal in Bujumbura. De artsen daar zijn vaak goed opgeleid, maar moeten het zonder moderne middelen en apparatuur doen. En als er al wat is, dan zijn de spullen ouderwets of kapot. De hygiënische omstandigheden onderstrepen de basale omstandigheden. Er scharrelen ratten rond, een strikt protocol van handenwassen en mogelijkheden om instrumenten te steriliseren, ontbreken. 

“Toen we over hun schouder meekeken, moesten we soms op onze tanden bijten”

Handinklei
Burundese fysiotherapeuten masseren de gekwetste plek of behandelen die met warme klei.

Niet van deze tijd

Om de situatie in het ziekenhuis te verbeteren, stationeert het Westen onder meer militairen van geneeskundige eenheden in Burundi. Vos verbleef er in januari en februari van dit jaar; Van der Leeden in november en december 2013. In Bujumbura vielen ze onder 400 Geneeskundig Bataljon uit Ermelo, dat ook aan African Support meedoet. De MRC’ers keken hun ogen uit. “Door geldgebrek zijn de medische omstandigheden in het militair hospitaal niet van deze tijd”, vertellen ze. “Het personeel kan zich ook niet verder scholen. Van de ongeveer tien fysiotherapeuten in Burundi, zijn de meesten twintig jaar geleden opgeleid. Daar bleef het bij. Burundi kent geen cultuur van doorleren, wat ook door geldgebrek komt. Zodoende ontwikkelt de medische sector in Burundi zich niet verder.” 

Fysio_Burundi
Vos en Van der Leeden legden hun Burundese collega's uit dat een patiënt actief aan zijn genezing moet meewerken door hem zelf oefeningen te laten doen.

Black & Decker trilmachine

De fysiotherapeuten doen hoofdzakelijk aan ‘pijndemping’, geven Vos en Van der Leeden een voorbeeld. “Ze masseren de gekwetste plek of pakken die met warme klei in. Dat moet de doorbloeding van spieren en pezen verbeteren. Of ze gebruiken een soort Black & Decker trilmachine, in combinatie met massageolie. Methodes die in ons land al lang zijn afgeschaft. Het nut ervan is wetenschappelijk niet bewezen. Wij legden de Burundiërs uit dat er meer is dan ‘pijndemping’. Ze moeten zich leren afvragen welke hulp de patiënt precies nodig heeft, in plaats van alleen aan ‘symptoombestrijding’ te doen. Als we over hun schouder meekeken, moesten we in dat opzicht soms op onze tanden bijten. Ook legden we uit dat een patiënt actief aan zijn genezing moet meewerken door hem zelf oefeningen te laten doen. In Burundi ligt hij passief op de behandeltafel.” 

Fysio_Burundi2
Vos verbleef in januari en februari van dit jaar in Burundi. "We hadden best langer willen blijven."

Moeilijk beoordelen

Vos en Van der Leeden gaven ook organisatorische adviezen. ‘Maak de hele dag afspraken in plaats van ze in één ochtend te proppen. “Maar”, verzuchten ze, “organiseren zit, net als op tijd komen, niet in de cultuur van Burundi.”

Onder andere door die mentaliteit kunnen Vos en Van der Leeden moeilijk beoordelen of hun lessen zin hebben gehad. “Maar het deed ons goed om mensen in een ontwikkelingsland te helpen om verder te ‘groeien’. We hadden best langer willen blijven.”

“Burundi kent geen cultuur van doorleren”

Burundi
Nederlandse militairen helpen in Burundi mee om het leger te professionaliseren.