Dit artikel hoort bij: Pijler (opgeheven) 04

Nieuwe CEAG weet werkvloer te vinden

Tekst eerste luitenant Wouter Helders
Foto sergeant 1 Joyce Rutjes en sergeant-majoor Gerben van Es

Experts bewaken gezondheid personeel

Mugje

Besmettelijke virussen, tropische infectieziekten, slechte waterkwaliteit, ziektedragende insecten. Een militair of burger die is uitgezonden, kan met deze zaken in aanraking komen. Het Coördinatiecentrum Expertise Arbeidsomstandigheden en Gezondheid (CEAG) onderzoekt welke gezondheidsrisico’s er voor het defensiepersoneel op de loer liggen. Zowel in missiegebieden als in ons land. 

Mug

Het CEAG is een onderdeel van de Defensie Gezondheidszorg Organisatie (DGO). De kleine honderd burger- en militaire experts van het in Doorn gevestigde centrum werken samen met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO). Uit onderzoeken die zij gezamenlijk uitvoeren, rollen adviezen voor gezondheidszorg, veiligheid en arbeidsomstandigheden bij Defensie. “Maar wij zijn geen wetenschappers in een ivoren toren”, beklemtoont Angelique Hardij, senior adviseur Force Health Protection (FHP) bij het CEAG. “Nee, onze onderzoeken, analyses en adviezen komen voort uit vragen vanuit de praktijk. We proberen die vervolgens zo snel mogelijk te beantwoorden.” 

kijken

Ebolavirus

Eén van de kwesties die onlangs speelde, was de uitbraak van Ebola in West-Afrika. Ebola is een ernstige virusziekte waartegen geen specifieke behandeling mogelijk is. Ook is er geen medicijn beschikbaar. Kortom, de kans is groot dat je aan Ebola overlijdt. 

micro
In Mali wemelt het van de insecten.
Beestje

Toen naar Mali uit te zenden militairen over het virus hoorden, begonnen ze zich zorgen te maken. Het CEAG verzamelde onmiddellijk alle relevante informatie en sprak met onder anderen Medical Intelligence Officers van buitenlandse krijgsmachten met ervaring in operaties in Afrika, vertelt Hardij. “Zo kwamen we er achter dat de risico’s op Ebola in Mali laag liggen. Maar ook waar onze militairen op moeten letten. Dat nam veel ongerustheid weg. Inmiddels is de uitbraak in West-Afrika op zijn retour.”

Boots on the ground

Het CEAG ontvangt veel informatie uit ‘het veld’. Zoals van uitgezonden personeel van de Hygiëne en Preventieve Gezondheidszorg (HPG), en van militaire artsen. “Zij vormen onze ‘boots on the ground’”, weet Hardij. “Neem Mali: daar namen de HPG’ers onder meer stofmonsters en voerden ‘vectorcontroles’ uit. Daarbij brachten ze beestjes en vliegen in kaart, zoals de malariamug en de zandvlieg. Al met al krijgen we via onze HPG-collega’s informatie waarmee we risico’s in missiegebieden kunnen inschatten. Vervolgens adviseren we welke maatregelen je moet nemen.” 

Mug

Tekenbeten en huidirritatie

Ook dichter bij huis speelt het CEAG een belangrijke rol. In Nederland oefenen militairen immers ook ‘in het veld’. Op de hei, in de bossen en tussen de struiken krioelt het van de beestjes, legt Hardij uit. Op basis van medische registraties onderzocht het CEAG dat militairen die in opleiding zitten vaker tekenbeten oplopen. Deze kunnen de ziekte van Lyme veroorzaken. Verder komen oefenende militairen met de eikenprocessierups in aanraking. Een beestje met veel haren die bij de mens huidirritatie kan veroorzaken. 

vrouw
Angelique Hardij, senior adviseur Force Health Protection van het CEAG.
beestje

Preventieve maatregelen

Komt vanuit de krijgsmachtdelen informatie binnen dat het aantal tekenbeten groeit, dan onderneemt het CEAG direct actie. “Momenteel werken we mee aan een defensiebrede ‘Arbocatalogus Lyme Preventie’. De uitslag moet de mensen ‘in het veld’ helpen om de juiste preventieve maatregelen te nemen”, legt Hardij uit. “Heeft het bijvoorbeeld zin om bepaalde groepen militairen geïmpregneerde gevechtspakken te laten dragen die beschermen tegen bijvoorbeeld teken? Het zijn juist dit soort ‘casussen’ die het werk zo belangrijk en interessant maken. De inzetbaarheid van de krijgsmacht hangt immers voor een groot deel samen met de gezondheid van haar medewerkers. Het werk is wetenschappelijk en praktisch tegelijk en juist dat maakt het zo leuk.” 

“We zijn geen wetenschappers in een ivoren toren”

kijken
HPG’er De Vries onderzoekt een door hem gevangen insect onder een microscoop.
lijn

Alliantie

Defensie en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gaan de gezondheid van militairen nog beter beschermen. Brigadegeneraal-arts Johan de Graaf, de hoogste medische autoriteit van Defensie, sloot daarvoor onlangs een ‘alliantie’ met de directeur-generaal van het RIVM, professor André van der Zande. Het RIVM gaat voor Defensie onder meer epidemiologisch onderzoek doen. 

lijn