Tekst Jack Oosthoek
Foto Robert Koelewijn

Hulphond steun en toeverlaat voor sergeant-majoor

Sergeant-majoor Patrick Kaslander van het Instituut Defensie Geneeskundige Opleidingen (IDGO) heeft sinds enkele maanden een hond, Vigo. Vigo is een zogeheten hulphond die zijn baasje helpt als die zich niet prettig voelt. Kaslander leidt namelijk aan het Post Traumatische Stressstoornis (PTSS) en kan slecht tegen spanning. Op 22 november van het afgelopen jaar kreeg de landmachtmilitair een stevig opkikker. Die dag ontving hij een belangrijke onderscheiding: het Draaginsigne Gewonden. 

Het begint allemaal medio jaren negentig tijdens Kaslanders’ eerste uitzending, naar Novi Travnik in Centraal Bosnië. Een collega van Kaslander pleegt zelfmoord, een ander overlijdt aan een hersenbloeding. Beide gevallen grijpen de algemeen militair verpleegkundige (amv'er) flink aan.

“Naderhand realiseer je je pas in wat voor shit je zat”

In 2004 gaat Kaslander opnieuw op missie naar Bosnië (Bugonjo), waar het ondertussen vrede is. Daarna, in de Task Force Uruzgan 1 (2006), komt hij wel voor hete vuren te staan. Samen met collega's raakt hij in een hinderlaag en wordt van alle kanten beschoten. In het vuurgevecht raakt een chauffeur van een ander pantservoertuig door een raketinslag zwaar gewond aan zijn onderbenen. Uiteindelijk komen de Nederlanders uit de hinderlaag en keren snel met de gewonde terug naar de basis. “Naderhand realiseer je je pas in wat voor shit je zat”, verzucht Kaslander. 

Zwaargewond

Zijn volgende uitzending naar Afghanistan (2008; Tarin Kowt) gaat hem evenmin in de koude kleren zitten. Dat komt door de vele beschietingen met onder meer mortiergranaten en de dreiging van bermbommen. Op 18 april 2008 ziet Kaslander voor zijn ogen Dennis van Uhm en Mark Schouwink dodelijk gewond raken. Twee collega’s die in hetzelfde voertuig zaten, raken zwaargewond. Dit gebeurt allemaal wanneer zij met hun voertuig op een Improvised Explosive Device (IED) rijden. Ook de patrouilles waarop hij als verpleegkundige meegaat, veroorzaken bij Kaslander spanningen. Vooral als ze dwars door de woestijn voeren. "Dan was je een schietschijf voor de opposing military forces.”

“Je was een schietschijf voor de opposing military forces”

Weer zoekt hij hulp en komt bij een psychiater in het Centraal Militair Hospitaal terecht (2011). Die constateert bij Kaslander een volledige PTSS. De psychiater laat hem de gebeurtenissen in Afghanistan en Bosnië opnieuw 'herbeleven'. Net als de vorige keer helpt dat en gaat Kaslander weer aan het werk. Totdat hij opnieuw in zijn PTSS terugvalt. Sinds meer dan een jaar zit hij thuis, omdat hij zich niet meer op zijn werk kan concentreren. Ook heeft hij weer last van nachtmerries, onrustgevoelens en angst voor plotselinge geluiden.

Na zijn laatste missie in Uruzgan raakt Kaslander in 2009 psychisch in de problemen. Krijgt nachtmerries, wordt prikkelbaar en angstig en sluit zich af voor familie en vrienden. De Militaire Geestelijke Gezondheidszorg (MGGZ) stelt bij hem een (gedeeltelijk) Post Traumatische Stressstoornis vast. Kaslander weet niet welke gebeurtenis de precieze oorzaak voor zijn klachten is. Zeker is wel dat de oorzaak ligt in alles wat hij op uitzending meemaakte. Vandaar dat hij samen met een therapeut zijn ervaringen in Bosnië en Afghanistan de revue laat passeren (‘herbeleving'). Op den duur gaan daardoor de scherpe kantjes er bij Kaslander vanaf. Totdat ze in 2010 terugkomen. Kaslander geeft dan les bij het Instituut Defensie Geneeskundige Opleidingen (IDGO) in Hilversum.

Handen likken

Kaslander baalt van het thuiszitten. “Een militair is gewend om aan te pakken. Maar door mijn PTSS kan ik dat niet meer.” Daarom is Kaslander blij met hulphond Vigo. “Hij is mijn buddy. Als mensen te dicht bij me komen en ik word onrustig, dan gaat hij voor me staan zodat ik meer ruimte heb. Ben ik onrustig of heb ik een nachtmerrie? Dan komt hij bij me en likt mijn handen of gezicht.” Kaslander is ook blij met het Draaginsigne Gewonden. “Daarmee erkent Defensie dat mijn PTSS door de dienst komt. Bovendien is erkenning en waardering voor een veteraan heel belangrijk. Er is met het Draaginsigne Gewonden een last van mijn schouders gegleden.”